Hier vind je de artikelen die ik heb geschreven voor Zeilen Magazine. Over legendarische zeilers, mooie zeilreizen, maritieme uitvindingen en gewoon het plezier van het zeilen zelf.

 

ElbaVrijwillig ballingschap op Elba

Napoleon Bonaparte werd in 1814 naar Elba verbannen, wij zochten er tijdens een zomer met een huurboot vrijwillig ballingschap voor een week. Met voornamelijk zeilervaring op de eigen boot in Nederlands vaarwater is zo’n exotisch klinkende bestemming op een huurboot iets geheel nieuws. Hoe bevalt dat?

 

Gerbrant van VledderGerbrant van Vledder: golvenfluisteraar

Gerbrant van Vledder is betrokken geraakt bij een zeer bijzondere zeilervaring. In deze tijd van GPS en techniek kwam hij in aanraking met de kunst van golfnavigatie. De nieuwsgierigheid van de zeiler en wetenschapper was onmiddellijk gewekt. En die van ons ook: hoe zit dat, navigeren op de golven?

 


Frans MaasFrans Maas: professioneel hobbysit

Frans Maas is vooral bekend als ontwerper. Maar Maas was ook een fervent wedstrijdzeiler. Op 1 juli 2017 werd bekend dat Maas tijdens een zeilwedstrijd was verongelukt, met als oorzaak een afgebroken kiel. Ik sprak hem toevallig een week voor dat fatale ongeluk over zijn zeilersleven.

 


Rokus de GrootRokus de Groot: een perfectionistische chaoot

Rokus de Groot was naast fervente wedstrijdzeiler een markante persoonlijkheid. Zijn deelname aan meer dan veertig edities van de 24 Uurs Race alleen al maakt hem tot een bijzondere zeiler. Om te weten wie hij was ging ik op zoek bij twee mensen die hem goed gekend hebben.

 


Hans VandersmissenHans Vandersmissen: pragmatische purist

Hans Vandersmissen noemde zichzelf spottend een ‘man van het midden’ maar was allesbehalve dat. Hij was op zijn zachtst gezegd kleurrijk, door zijn authenticiteit en duidelijke opvattingen. Een nadere kennismaking, onder anderen via zijn zoon Victor, leert dat een purist ook pragmatisch kan zijn.

 

Adriaan HoekmeijerAdriaan Hoekmeijer: vrijheid via het canvas

Adriaan Hoekmeijer wilde eigenlijk kunstschilder worden. Maar dat was volgens zijn vader geen beroep. Dan maar de zeevaartschool, dat leek voor de jonge hobbyzeiler wel een passend alternatief. Het zou hem terugbrengen naar het canvas.

 

Ed ConijnEd Conijn: hout, staal, maar vooral polyester

Ed Conijn werd geboren in een familie van houthandelaren en ging de zeeën op in een boot van staal. Maar hij zou definitief zijn naam in de watersport laten voortleven met de introductie en ontwikkeling van boten van polyester. Tegelijkertijd was hij een succesvol wedstrijdzeiler.

 

Avontuur van Paul WahlenPaul Wahlen: getrouwd met avontuur

‘Paul Wahlen was getrouwd met De Avontuur’, vertelt zijn zus Bea. De Avontuur, dat was het zeilend vrachtschip waarop hij voer, van 1980 tot 2004. Je zou kunnen zeggen dat Paul Wahlen ook getrouwd was met het avontuur. Dat was een bijzonder huwelijk, want Paul Wahlen leefde zijn droom. Op zijn geheel eigen wijze.

 

Mark SlatsMark Slats: diepe dalen, hoge pieken

Mark Slats is iemand van wie de bucket list alleen maar voller lijkt te worden naarmate hij meer dromen heeft gerealiseerd. Een avonturier die leeft voor het zeilen, en tussendoor met zijn blote handen wilde zwijnen vangt om de boordkas te spekken. Elke reis zit vol verhalen, elk verhaal doet hem verlangen naar een nieuwe reis.

 

Geert van der KolkSea Scout Geert van der Kolk

Voor trouwe lezers van Zeilen zal Geert van der Kolk geen onbekende zijn. Zo publiceerde hij zelf regelmatig in dit blad. Toch is er nog veel over deze schrijvende zeiler op te tekenen, zo bleek toen ik met hem in gesprek ging. Over bootschool en alligators. En over Geert van der Kolk natuurlijk.

 

Dick HugesKlassiek zeeman Dick Huges

Toen de elektronica zijn opmars deed in de zeilerij stond de ervaren Dick Huges naar eigen zeggen voor een keuze: ga ik daarin mee of ga ik een andere kant op? Hij deed beide: Huges vaart met GPS, maar kan zichzelf ook prima redden met sextant en een aantal elastieken. En dat laatste vindt hij veel leuker. Ik zocht hem op om meer te weten te komen over zijn beweegredenen.

 

Annick ConijnZeilprof en maritiem specialist Annick Conijn

Elke maand laat Zeilen in de rubriek Zeilprof iemand aan het woord over zijn of haar maritieme werk en alles wat daarbij komt kijken. In deze aflevering: marketing specialist Annick Conijn, in dienst van familiebedrijf Contest Yachts in Medemblik.

 

Aad en Hella TwigtAad en Hella Twigt zijn zelfverklaarde zeezigeuners

Zodra ze aan de wal zijn begint het zeezout al weer te kriebelen. Waarnaartoe? Dat maakt niet zoveel uit. Als ze maar aan boord zijn. In hun geschreven reisverslagen zit een behoorlijke portie menselijke twijfel en zelfs levensgevaar. Maar wanneer ik Aad en Hella Twigt opzoek zie ik vooral passie voor het onderweg zijn.

 

Bertus BuysBertus Buys is de Haringkoning op zee

Als jongen begonnen met varen op een haringlogger. Als man begonnen met venten vanaf een haringkar. Als zakenman uitgegroeid tot de Haringkoning van Den Haag. In het gesprek dat ik met Bertus Buys heb blijkt dit een natuurlijk aanloop te zijn naar een carrière als solozeiler. Hoe dat zit vertelt Bertus Buys in een gesprek waar de verhalen elkaar opvolgen als golven voor de Scheveningse kust.

 

Voor Piet Vroon geldt: twintig keer is scheepsrecht

Op zeilhelden.nl wordt Piet Vroon ‘de vader van het zeezeilen’ genoemd. Als het om wedstrijdzeilen gaat heeft hij niet alleen een deelnemerslijst maar ook een erelijst waar je mee thuis kunt komen. En dat heeft hij dan ook altijd gedaan, zelfs na de beruchte Fastnet Race van 1979. Geen rare dingen doen. Wat geluk hebben. Daarmee lijkt Vroon zijn eigen successen te willen verklaren. Maar is dat wel het hele verhaal?

 

Wim van DijkZeezwerver Wim van Dijk op zoek naar muiters

Toen de jonge Wim van Dijk bij de zeeverkenners zat kwam hij in aanraking met het verhaal van de beroemde muiterij op de Bounty. Hij nam zich voor om ooit de muiters te ontmoeten. Dan kon natuurlijk niet, want die waren al twee eeuwen dood. Toch wilde Van Dijk naar Pitcairn eiland toe zeilen, waar ze begraven liggen. Dat kon ook niet, volgens velen, want zijn bootje mat slechts 7,2 meter. Maar Van Dijk deed het toch.

 

Pleun van der LugtPleun van der Lugt: ver weg

Over Pleun van der Lugt is niet zoveel bekend, behalve zijn bijzondere zeilprestaties. Hij leeft buiten beeld, althans voor ons, in het verre Nieuw-Zeeland. Interviews geven doet hij ook niet. Dat maakte het voor mij extra uitdagend om hem toch te willen portretteren in deze aflevering van Onbekende Beroemdheid voor Zeilen Magazine.

 

Fokke VisserFokke Visser, avonturier op een jonk

Dit jaar is het precies 50 jaar geleden dat Fokke Visser op een Chinese jonk de reis van zijn leven maakte. Vooraf kende hij het schip niet, net zo min als hij de overige negen bemanningsleden eerder had ontmoet. Toch voer hij er in honderd dagen mee van Hong Kong naar Cannes. Helemaal zonder slag of stoot ging dat niet. Maar wel met veel plezier.

 

Tres HombresAangeschoten zeilers: over de historische rol van alcohol in de zeilvaart

Alcohol en zeilen, gaat dat samen? Al eeuwenlang, om diverse redenen, waarvan het tegenwoordige Happy Hour in de haven na een dag zeilen er maar één is. We geven een rondje historie.

 

Eerde BeulakkerEerdes Koude Kusten

Eerde Beulakker was iemand die in zijn zeilende leven vooral koude kusten aandeed. Zijn boot, de zee, zijn vrouw en de kou waren zijn trouwste metgezellen. Hoe kan het ook anders bij iemand die als kind Erik de Noorman werd genoemd?

 

stuurboordDe uitvinding van stuur- en bakboord

Dat het gebruik van vaste benamingen voor de zijden van een boot handiger werkt dan ‘links’ en ‘rechts’ wordt snel duidelijk wanneer niet iedereen op het dek met zijn neus in de vaarrichting staat. Maar hoe komen we aan de termen bakboord en stuurboord?

 

De Vliegende HollanderDe uitvinding van De Vliegende Hollander

De meesten van ons willen na een potje varen toch ook wel weer eens land aandoen. Dat willen de opvarenden van het spookschip De Vliegende Hollander ook al enkele eeuwen lang, maar hen is het niet gegund. De duivel heeft ze gedoemd om voor altijd op zee te blijven rondspoken.

 

ZeemansgrafDe uitvinding van het Zeemansgraf

Historisch gezien lijkt het erop dat naar zee gaan betekende dat je je met de dood bezig hield. De gouden oorring in het oor van een zeeman kon na zijn dood dienen als betaling voor de begrafenis, wanneer zijn lichaam na schipbreuk of een val overboord ergens zou aanspoelen.

 

DiepzeeduikenDe uitvinding van Diepzeeduiken

Iedereen die wel eens in het water onder een omgekeerd bootje heeft gedreven, ademhalend in de daar aanwezige luchtbel, heeft in een rudimentair soort duikerklok gezeten.

 

boegbeeldDe uitvinding van het boegbeeld

In een maritieme wereld die lang geleden naast onbekendheid ook nog bevolkt werd door zeemonsters en boze geesten was een zekere mate van bescherming welkom. Omdat zeemonsters de boeg van het Vikingschip natuurlijk als eerste zouden waarnemen, werd dat de plek voor het uiten van dreiging in de vorm van  een strijdlustig Boegbeeld.

 

BermudadriehoekDe uitvinding van de Bermudadriehoek

Als schrijver Charles Berlitz in 1974 zijn versie van enkele mysterieuze verdwijningen in de driehoek tussen Miami, Puerto Rico en Bermuda beschrijft, wordt de Bermudadriehoek even dreigend als bekend.

 

CorioliseffectDe uitvinding van de zuidwestenwind

Nee, natuurlijk is Zuidwestenwind niet uitgevonden. Maar er is wel door een natuurkundige uitgevonden waardoor dit in onze contreien een dominante windrichting is: het corioliseffect.

 

VerkeersscheidingsstelselDe uitvinding van Verkeersscheidingsstelsels

Met onder anderen Rotterdam als wereldhaven en het Kanaal als flessenhals tussen Engeland en Frankrijk is duidelijk dat je het vaarverkeer op een drukbevaren vaarwater als de Noordzee niet aan zijn eigen grillen kan overlaten. Daarom werden er al aan het eind van de negentiende eeuw routeringsafspraken gemaakt voor het bevaren van het Kanaal.

 

WeersverwachtingDe uitvinding van de Weersverwachting

Vroeger zorgden de Griekse goden voor het weer. Zeus deed de hemel bliksemen, Boreas wás de noordenwind en zorgde voor stormen en golven, Zephyrus blies uit het westen, en Eurus en Notus uit oost en zuid. En ja, als de goden aan de knoppen zitten zie je het weer niet als iets wat je kunt voorspellen.

 

vlaggenschipDe uitvinding van het vlaggenschip

Een Vlaggenschip heeft zijn naam van oorsprong simpelweg van de vlag die gehesen kon worden om aan te geven op welk schip van een vloot zich de hoogste officier bevond. Dan kon elk schip zijn, in theorie, want een vlag is flexibel.

 

bootDe uitvinding van de boot

De term ‘Boot’ stamt af van het Germaanse baita, wat weer een afgeleide zou zijn van het Indo-Europese bheid. Spreek dat uit en je hoort er iets van terug in ‘beitel’ of ‘bijten’, als je van goede wil bent. Oorspronkelijk zou bheid staan voor splijten of doorsteken – precies dat wat je met een boomstam zou moeten doen als je daarin zou willen varen.

 

 

Robinson CrusoeDe uitvinding van Robinson Crusoe

De Schot Alexander Selkirk was een opvliegend bemanningslid. Hij voer mee op de Cinque Ports, een Engels kapersschip dat in 1704 langs de kust van Zuid-Amerika voer, op zoek naar Spaans goud.

 

 

spookeilandenDe uitvinding van Spookeilanden

Eilanden kun je niet uitvinden, die kan je alleen ontdekken, zou je zeggen. Maar dat is niet helemaal waar, zo laat de geschiedenis zien. Zo meldden eind 2012 enkele nieuwsberichten over het eiland Sandy Island, dat onvindbaar bleek.

 

Joshua SlocumDe uitvinding van de Wereldomzeiling

Voor navigatoren is de wereld nooit plat geweest. Gestudeerde mensen hebben altijd geweten dat de wereld rond was. De Griek Eratosthenes had al in de 3de eeuw v.Chr. redelijk nauwkeurig de omtrek van de aardbol berekend. En die wereld, die kan gerond worden, met bootjes.

 

Teunis PronkerTeunis Pronker was de Laatste Nederlandse Kapitein ter Groote Zeilvaart

Op een foto uit 1886 zien we stuurman Teunis Pronker onverschrokken de camera in kijken – armen over elkaar, gestreept overhemd, pijp scheef in de mond en pet op de kop. Zo ongeveer hoort een 19de eeuwse zeeman eruit te zien, lijkt de foto te willen zeggen. Het beeld staat voor een tijdperk dat Pronker afsloot, als de laatste Nederlandse kapitein ter Groote Zeilvaart.

 

LutineJoseph Schabracq was zeiler tegen wil en dank op de Lutine

Joseph Schabracq voer mee op het schip dat na haar ondergang de gemoederen bezig zou houden tot op de dag van vandaag – en morgen, waarschijnlijk, want de raadselen rond de driemaster waarop hij de Noordzee overstak zijn nog steeds niet helemaal opgelost. Wie was Joseph Schabracq? Wat deed hij aan boord van een oorlogsschip? En: overleefde hij het dramatische einde van het zeilend fregat? (Met dank aan Martin Hendriksma, auteur van Lutine, voor zijn medewerking bij het maken van dit artikel voor Zeilen.)

 

Marco KällerMarco Käller en zijn gefluisterde zeeverhalen

Wie zich tussen IJsselmeer en Waddenzee begeeft is misschien in Makkum wel eens binnengelopen bij Galerie Marco Käller. Het leven van deze kunstschilder zit vol bootjes. De ene keer vormt het zeilen de inspiratie voor het schilderen, de andere keer is het andersom. Een portret van een leven dat zich afspeelt tussen een lekke Sharpie en gefluisterde zeeverhalen.

 

Jean HeylbroeckJean Heylbroeck: ‘Geen paradijs zonder stress’

Jean Heylbroeck zeilde in vijf jaar de wereld rond, pakte na thuiskomst zijn logboeken en begon te schrijven. Dat resulteerde in De Wereld is Rond, een veel gelezen zeilboek. Een gesprek dat ik had met de Vlaamse zeiler Jean Heylbroeck maakt duidelijk dat de boektitel meer behelst dan op het eerste gezicht duidelijk is.

 

Richard Slootweg op Stad AmsterdamNautisch manager: Richard Slootweg

Misschien heeft u hem gezien in Beagle, de VPRO-serie uit 2009-2010 die dit jaar is herhaald. Richard Slootweg is kapitein van Clipper Stad Amsterdam, het schip waar de beroemde reis van Darwin mee werd nagebootst. Slootweg’s blonde haren staken zonnig af tegen de blauwe zeeën. Of misschien heeft u wel eens met hem meegevaren, op Stad Amsterdam, Swan fan Makkum of elders.

 

 

Conny van RietschotenFlyer Fly Fast

‘Het weer was op zijn slechtst’, schrijft Morin Scott. ‘Vanuit de kajuit kon Conny door de patrijspoorten aan beide kanten tegelijk groen water zien! Zoals steeds wanneer er een grote golf was overgekomen riep ik naar Conny: “Ik ben er nog.”’ Dan slaat de boot plat en loopt vol. ‘Terwijl het water uit de rubber slang gutste kwam Conny’s vraag: “Doorpompen?” Waarop ik “ja” antwoordde. Toen riep hij: “Zeil in godsnaam rustig tot ik dit allemaal heb weggewerkt, anders zijn we er geweest!”’ Verder lezen…

 

Kapers en piratenDe uitvinding van piraten en kapers

In de tijd van de vroegere zeeslagen was een kaper iets anders dan een piraat. Piraten waren particuliere criminelen. Echte schurken dus, met ooglapjes en houten poten. Sir Francis Drake en Piet Hein vonden zichzelf zeker geen piraten. De vraag is of het in het strijdgewoel voor de slachtoffers enig verschil maakte. Verder lezen…

 

 

Amerigo VespucciDe uitvinding van Amerika (door twee zeilers en een kaartenmaker)

Jazeker, Amerika is een nautische uitvinding. En niet alleen doordat degenen die de Nieuwe Wereld ontdekten er eerste met een bootje naar toe moesten varen. Verder lezen…

 

 

File:Voc-stock.jpg

De uitvinding van het aandeel

Bepaalde vormen van geld hebben een duidelijk maritiem karakter, hoe gek dat misschien ook klinkt. Eén van de eerste soorten valuta bestond immers uit schelpen. En zelfs één van de moderne verschijningsvormen van geldelijke waarde, namelijk het aandeel, komt uit de zeilwereld. Aan het eind van de 16de eeuw voeren de schepen van de verschillende Nederlandsche compagnieën naar de oost. Er was veel geld te verdienen met de specerijenhandel. Maar al die compagnieën vormden concurrenten van elkaar, terwijl men de handen al vol had aan het beconcurreren van de Spanjaarden en Portugezen. Om de handen ineen te slaan werd in 1602 de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) opgericht. Verder lezen…

 

Stad Amsterdam en de oude klippersStad Amsterdam en de oude klippers

Als je Stad Amsterdam ziet liggen met haar drie masten, vijftien ra’s en 15 meter lange boegspriet kijk je anderhalve eeuw terug in de tijd. Het roodharige boegbeeld van de klipper houdt de wereld in haar hand terwijl ze met haar andere hand in de vaarrichting wijst. Om haar middel prijkt het stadswapen van Amsterdam. Om zeker te zijn van aandacht heeft ze een volle borst ontbloot. Alsof ze dat nodig heeft.

 

Met de Alk de wereld rondOnbekende Beroemdheid Aldert van Nieuwkoop

Aldert van Nieuwkoop wilde de eerste Nederlander zijn die met een zeilboot de wereld rond zou varen. Dat willen er misschien wel meer, maar Van Nieuwkoop vaart in 1946 werkelijk uit, met zijn spitsgatter Alk. Het eerste deel van zijn reis is één en al rozengeur en maneschijn. Na het passeren van de datumlijn keren de kansen. Er komt zelfs een ‘onzichtbare passagier’ aan boord.Op de cover van het boek Met de Alk de wereld rond is een aan de wind varende Alk te zien, onder vol tuig. Er is een aardige zee die de spitsgatter wat lijkt te laten stampen. De lucht is vlekkerig, maar biedt ook blauwe stukken. Het plaatje is sfeervol. Pas na goed kijken zie ik dat er niemand aan dek is. Dat doet me wel erg denken aan de ‘onzichtbare passagier’ waar auteur Kees Borstlap in zijn verhaal over zal spreken. Staat die aan het roer?
 Verder lezen…

 

ArchimedesDe uitvinding van waterverplaatsing door Archimedes

Het gewicht van een schip drukken we niet uit in het gewicht van het vaartuig zelf, maar in het gewicht van de hoeveelheid water die het schip verplaatst door zijn, tja, gewicht – en zijn volume. De Wet van Archimedes beweert dat de opwaartse kracht die een object ondervindt even groot is als het gewicht van de hoeveelheid verplaatste vloeistof. En dat gewicht, van die vloeistof dus, is weer afhankelijk van het volume van het object en de dichtheid van de vloeistof. Zolang het gewicht van het object lager is dan dat van het verplaatste water, blijft het object drijven. Dat uitgangspunt had tot gevolg dat men de waterverplaatsing van een scheepsontwerp wilde kunnen vaststellen. Scheepsbouwer Anthony Deane sloeg in 1670 aan het denken en schreef zijn Doctrine for Naval Architecture. Hij deed hierin uit de doeken hoe diepgang en waterverplaatsing zich tot elkaar verhielden. Zo kon men vooraf beoordelen of er nog enkele kanonnen bijgeplaatst konden worden op de oorlogsschepen.

 

File:John Harrison Uhrmacher.jpgDe uitvinding van lengtegraadnavigatie

Voor het bepalen van de breedtegraad is het schieten van een zonnetje afdoende. Maar lengtegraadnavigatie was lange tijd veel moeilijker en onnauwkeuriger. Het was zelfs zo ineffectief, dat er veel levens door verloren gingen. De Britse regering voerde daarom in 1714 de Longitude Act in: degene die met een precieze methode voor het bepalen van de lengtegraad kwam, zou 20.000 pond winnen. De oproep inspireerde veel creatievelingen. Zoals degene die met het idee kwam om op elke lengtegraad een signaalschip voor anker te leggen. Kanonschoten of rooksignalen zouden dan passerende zeelui moeten informeren waar ze zich bevonden. Niet erg praktisch. Horlogemaker John Harrisson wijdde zijn leven aan de ultieme oplossing.

 

Onbekende Beroemdheid: Frans Berntsen was een romanticus op een boeierschuit

Of Frans Berntsen nou een varende kunstschilder was, of een schilderende zeiler, is moeilijk te definiëren. Misschien is hij beter te typeren als een impressionist. Hij heeft er immers voor gezorgd dat zijn impressies van onze rivierkusten bewaard zijn gebleven.Dit keer geen wereldreiziger in de serie Onbekende Beroemdheid van maandblad Zeilen. Frans Berntsen had voldoende aan zijn trage wereld van breede rivieren door oneindig laagland.

 

 

Onbekende Beroemdheid: Dirk Nauta  en gestuurd toeval

‘Nauta’ is Latijn voor schipper. Als ik Dirk Nauta vraag naar de relatie tussen zijn achternaam en zijn zeilcarrière zegt hij: ‘Dat is puur toeval.’ Zoals hij zijn hele leven volgens een zigzagkoers vindt verlopen, van het ene toeval naar het andere. Maar Nauta is iemand met een enorme drive. Hij heeft dat toeval wel altijd een nautische kant op geduwd. Toen Dirk Nauta zijn eerste Whitbread zeilde was ik een tiener. Ik was gefascineerd door die race, en daarbij door Dirks achternaam. Die man droop van het nautische leven, dat kon niet anders. Een schrijversleven later ging ik bij Dirk Nauta op bezoek.

 



PtolemeusWie heeft alle ontdekkingen bij elkaar op een wereldkaart gekregen?’

‘Ik heb een hele grote wereldkaart op mijn slaapkamer. Ik heb er heel veel vragen over en mijn vader weet ook niet alles.’ Dat schreef Mees van de Schoor uit Amsterdam aan mij, die zich samen met zijn vader Rens van alles afvraagt over wereldkaarten. Wie heeft alle ontdekkingen bij elkaar op een kaart gekregen? Waar komen de lengtegraden vandaan? Waarom zijn dat er 360 en niet bijvoorbeeld 100? Waarom gebruikt men voor het varen zeemijlen in plaats van kilometers?

 

MarconiDe uitvinding van de Radio

De Italiaan Guglielmo Marconi (1874) wijdde zijn leven aan de uitvinding van het sturen en ontvangen van radiogolven. Hij baseerde zich daarbij op een ontdekking van de Duitse natuurkundige Heinrich Hertz uit 1887. Die had geconcludeerd dat bepaalde soorten elektrische stromen elektromagnetische straling moesten uitzenden. Hij toonde dat ook aan met een laboratoriumopstelling. ‘Het is van geen enkel nut’, zei hij daar zelf over. Guglielmo Marconi dacht daar anders over.

 

De uitvinding van Goretex

Bill Gore werd geboren in 1912 in Idaho, waar het landschap bestaat uit rivieren, meren en bergen. Hij verbleef graag outdoors, met rugzak en tent. Gore was ook chemicus. Toen in 1938 Teflon werd ontdekt zag hij een grote toekomst voor deze chemische verbinding. Gore dacht dat als hij de Teflonmoleculen kon oprekken, hij een nieuw materiaal kon verkrijgen dat niet alleen sterk was, maar ook ‘ademend’. Samen met zijn zoon Robert begon hij te experimenten in de kelder van hun huis. Gore-tex werd geboren.

 

Onbekende beroemdheid: Ton Lemmers is iemand om bij terug te komen

Ton Lemmers is één van de pioniers van de chartervaart. Tegenwoordig zijn het IJsselmeer en de Waddenzee gevuld met ongeveer vijfhonderd charterschepen, toen Ton Lemmers in 1982 begon te charteren was hij zo ongeveer de enige. Op zijn Stella Maris laat hij nog steeds mensen kennis maken met de zee en het plezier van zeilen, als één van de laatsten van de eerste generatie charteraars.

 

De uitvinding van de nulmeridiaan

Er bestaat maar één gradenboog op onze globe waarvan de positie objectief vast te stellen is. Dat is de evenaar. Alle andere breedtegraden gebruiken deze grootste omtrek rond de aardas als referentie. Echter, voor het aanwijzen van één lengtegraad als moeder aller lengtegraden ontbreekt een objectief ijkpunt. Toch hebben we een standaard nulmeridiaan.

 

Onbekende beroemdheid: Annie van de Wiele is anderhalve meter zeilgeschiedenis

De Belgen Annie en Louis van de Wiele varen al in 1953 de wereld rond in een zeiljacht. De kleine Annie – ze is 1,5 meter hoog – schrijft een verslag over de reis. (Had ze het niet zelf geschreven, dat van die 1,5 meter, dan had ik het niet genoemd. Ze voelt zich in meerdere opzichten een underdog op zee: vrouw, en nog klein ook.) Anno 2012 is de conclusie dat de reis van de twee vol zit met zeilgeschiedenis.

 

De uitvinding van de GPS

GPS is begonnen op het land, voor militaire toepassingen. Daarna verhuisde het gebruik grotendeels naar zee, tenminste daar waar het particuliere toepassingen betreft. En inmiddels maakt GPS een bijna onlosmakelijk onderdeel uit van ons moderne leven; te land, ter zee en in de lucht. Lees hier hoe GPS ontstond en hoe het werkt.

 

 

 De uitvinding van de Mercatorprojectie

Gerardus Mercator, in 2012 precies  500 jaar geleden geboren, bedacht en maakte een revolutionaire manier om de aardbol op een plat vlak weer te geven. Mercator was zeer objectief in zijn werkwijze, en ging daarvoor zeven maanden de gevangenis in. Zijn mercatorprojectie was goed voor zeevarenden, maar slecht voor ons huidige wereldbeeld, want dat is erdoor vervormd geraakt.

 

 

De uitvinding van de barometer

De barometer komt voort uit angst. Niet voor een storm, maar voor niks. Horror vacui was een middeleeuwse angst voor de leegte, het niets, de nul. ‘Niets’ kon niet bestaan, want God had immers ‘alles’ geschapen. De Italiaanse wis- en natuurkundige Torricelli bewees in 1643 het tegendeel, met een instrument wat de grondslag zou vormen voor de latere barometer.

 

Onbekende Beroemdheid: de Olympische ster (van) Bob Maas

Een verhaal over Bob Maas is een verhaal over de Olympische Spelen. Over sterren. Over grote prestaties in een klein bootje. Over zilver dat eerst goud was. Over de soms doffe glans van eremetaal.
In de zomer van de Olympische Spelen van 2012 in Londen blikken we over de schouder van zeiler Bob Maas terug op vier historische Spelen.

(Met vriendelijke dank aan Jules Bänffer voor zijn medewerking. Zie ook www.zeilhelden.nl.)

 

De uitvinding van de wereldkaart

Het noorden boven, Europa in het midden. Dat lijkt allemaal heel normaal, onvermijdelijk bijna, maar dat is het niet. Het zijn resultaten van menselijke keuzes, waarvan de eerste bepalende gemaakt werden door de Griek Ptolemeus, in de 2de eeuw. Het was wel knap wat hij deed: zittend op een bol van 40.000 kilometer omtrek wist hij de toen bekende wereld verrassend nauwkeurig in kaart te brengen in zijn Geographia.

 

Theeklipper Cutty Sark leeft haar negende leven

‘Ik sta onder de kiel van Cutty Sark, met ruim twee miljoen kilogram historie boven mijn hoofd. Het is een griezelig idee en een spectaculair gezicht. De strakke lijnen van het onderwaterschip van de oude theeklipper lijken gloednieuw, blinkend door het beslag vanyellow metall dat de ruimte vult. De smalle rompvorm is vanaf de onderkant goed te bewonderen. De glanzende romp is slank en oogt snel. Bezoekers kunnen vrij rondlopen, niet alleen in en op het schip, maar ook eronder. Het is het resultaat van een bijzondere restauratie van deze icoon uit de zeilende koopvaardij.’

 

 

De uitvinding van het echolood.

Honderd jaar geleden botste de Titanic op het ijs. De rest is geschiedenis. Die was misschien anders verlopen wanneer de Onzinkbare sonar aan boord had gehad. De keerzijde is, dat het echolood juist is uitgevonden vanwege de beroemde scheepsramp.

 

 Onbekende beroemdheid: Herman Jansen en zijn reis naar ontmoetingen

In de serie ‘Onbekende Beroemdheid’ dit keer een portret van Herman Jansen. Hij voer als eerste Nederlander solo de wereld rond. Westwaarts gaat hij, van 1972 tot 1976, met weinig meer zeilervaring dan een keer bij IJmuiden eruit, naar Scheveningen en weer terug. Jansen reist naar ontmoetingen: met de wereld, andere solozeilers en zichzelf.
Lees hier de delen 12 en 3 van het portret.

 

 

De uitvinding van de sextant

Voor niet-gebruikers is het vooral een esthetisch hoogwaardig maar onbegrijpelijk instrument, de sextant. Toch is het werkingsprincipe van het apparaat eenvoudig, met de zon, de horizon en twee spiegeltjes. Isaac Newton ontwikkelde de voorloper van de sextant.

 

Onbekende beroemdheid: Willy de Roos – Alles is anders in ijskoude wereld

De Belgische Nederlander Willy de Roos presteert het in 1977 om via de noordwestelijke doorvaart van de Atlantische naar de Stille Oceaan te varen. Hij is daarmee de eerste die deze koude klus klaart sinds de legendarische poolreiziger Roald Amundsen in 1906. De Roos’ tocht en aanpak laten zien dat alles aan het zeilen anders wordt wanneer dat boven de poolcirkel plaatsvindt.




 

De uitvinding van de wind 

Wind was er natuurlijk al, maar Sir Francis Beaufort bracht haar in kaart in 1774 vanaf het dek van een schip. ‘Geen vertier’ betekende windkracht 0, en ‘zeilen waaien uit de lijken’ definieerde windkracht 12. Beaufort liet zich inspireren door de Nederlander Jan Noppen, die een molenwindschaal had uitgevonden.
Verder lezen…

 

 

Varen naar 1918

‘Kom Michiel, wij gaan nog eventjes de piekeval doorzetten.’ Handelingen op driemastschoener Oosterschelde klinken ook bij windkracht 7 niet moeilijk uit de mond van bemanningslid Jana. Na enkele keren ‘hup, nog eentje’ staat het touw snaarstrak. Het is een belevenis

Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van nieuws, verhalen en andere ontdekkingsschrijverij. Je kunt je hier aanmelden voor mijn maandelijkse nieuwsbrief.